Çankırı Doğu Karadeniz Mi? Bir Kez Daha, Gerçekten Mi?
İzmir’de yaşayan biri olarak, Çankırı’yı düşündüğümde aklıma gelen ilk şey, o muazzam güzellikteki… Şey… Hmmm, bekleyin, gerçekten de Çankırı’dan ne bekliyordum? Ne yalan söyleyeyim, Çankırı’yı daha önce bir harita üzerinde bile tam olarak yerini belirlemeden sadece “herhalde Doğu Karadeniz’de falan” diye tahmin ediyordum. Hani şu Doğu Karadeniz’in o büyülü, yağmurlu atmosferi, bol bol fındık, hamsi, kemençe, derken bir gün, bir arkadaşım bana şöyle bir soru sordu: “Çankırı doğu Karadeniz mi?” Gözlerim faltaşı gibi açıldı. Yani, gerçekten mi? Bu kadar mı çuvalladım? Ama, hadi gelin, birlikte bu soruyu derinlemesine inceleyelim!
Bir Anlık Kararsızlık: “Çankırı Nerede?”
Arkadaş ortamında hepimiz o “geçen yaz tatile gittim, Çankırı’yı gördüm” diyorduk. Ama işin içinde gerçekten Çankırı’yı görmek var mıydı? Hani bazı yerler vardır, ismi duyduğunda hiç tereddüt etmeden konumunu bilirsiniz, değil mi? Mesela, Çorum’u hemen hatırlarsınız, ya da Trabzon’u… Peki, Çankırı? O an, Google Maps’i açtım, “Çankırı”yı yazdım ve haritada bulduğumda o kadar şaşırdım ki! Çankırı, Doğu Karadeniz değil, içeride bir yerdeymiş! Yani, haritada baktığınızda, sanki “Ya Çankırı’yı buraya nasıl koymuşlar, bu adamlar hata yapmış gibi” diye düşünebiliyorsunuz. Yani o kadar içeride, sanki Karadeniz sahili ile ilişkisi yokmuş gibi.
(Burası kesinlikle ne Karadeniz’in o kıvrımlı dağ yolları, ne de deniz kokusuyla tanınan bir yer.)
Çankırı’da Nasıl Biriyle Tanışırdım?
Bir de Çankırı’daki insanlarla tanıştığınızı hayal edin. Durun, önce bir hayal edeyim… “Merhaba, ben Çankırılıyım, Çankırı Doğu Karadeniz mi?” demek mi? Allah Allah, diye düşündüm. Bir Çankırılı, “Hayır, biz Karadenizli değiliz,” demek zorunda kalacaksa, durup düşünmeliyim dedim. Aslında Çankırı’nın kendi kendine gizli kalmış bir kültürü var gibi. Yani, Doğu Karadeniz’i hayal ederken, o rengarenk çiçekleri, çayı, hamsi yemeyi falan hayal ediyorsunuz. Ama Çankırı, onlara bambaşka bir dokunuş sunuyor.
Hayal Mi Gerçek Mi: Çankırı ve Karadeniz
Bir yandan düşünürken, bir yandan da “Ya Çankırı’daki insanlar bizi çok yanlış anlamaz mı?” diyorum. Hani, “Çankırı Karadeniz mi?” sorusunun bu kadar büyümesinin sebebi biraz da Karadeniz’in daha çok bilinen, “işte o fındıklı, kemençeli, denizli” kültürünün hakim olması. İnsanlar bazen ‘Karadeniz’ dediğinde, doğrudan oradaki yaşam tarzını, iklimi ve yaşıyor oldukları coğrafyayı kafalarında canlandırıyorlar. Ama Çankırı, bu “Karadeniz kültürü”nün çok dışına çıkmış gibi görünüyor.
O Zaman Çankırı Nerede, Hangi Kültürden?
Peki o zaman Çankırı nerede? Çankırı, İç Anadolu Bölgesi’nde yer alıyor. Ne de olsa bir İç Anadolu şehri, biraz daha karasal bir havası var. Bu arada, çok sevdiğim bir arkadaşım, Çankırı’da doğmuş ve büyümüş. Ona “Ya, Çankırı Karadeniz mi?” diye sordum. Gülerek, “İzmirli misin sen, oğlum?” dedi. Sonra bana Çankırı’nın ne kadar farklı bir kültüre sahip olduğundan, Çankırılıların denizle, fındıkla, hamsiyle pek bir alakasının olmadığından bahsetti. Tabii, Karadeniz’de köy kahvaltısında bol bol hamsi yerken, Çankırı’da simit ve pekmezli ekmek çok daha yaygınmış. Zaten bu detaylar, her şeyin cevabını verdi! Bizim o “Karadenizli” düşüncemiz biraz yanlış!
Bir De Çankırılılar Ne Düşünüyor?
Bunu Çankırılı bir arkadaşıma sormadan edemedim: “Çankırı, doğu Karadeniz’e yakın mı?” diye. Bana bakıp “Hayır, abicim. Biz İç Anadolu’yuz, Karadeniz bizimle uzaktan akraba olabilir ama biz orada yaşamıyoruz!” dedi. Bu yanıt o kadar netti ki, biraz mahcup oldum ama bir yandan da ne kadar keyifliydi. Yani, “Çankırı doğu Karadeniz mi?” sorusu, bir anlamda yanlış sorulan bir soru olmuş oldu. Çünkü Çankırı’nın bulunduğu coğrafya ve kültür yapısı, Karadeniz ile tamamen farklıydı.
Sonuç: Çankırı ve Karadeniz’i Ayrı Tutmalıyız!
Sonunda anladım ki, Çankırı, Karadeniz’den ziyade İç Anadolu’nun kültürünü yansıtan bir yer. Gelişmişlik, yemek kültürü ve hatta yaşam tarzı olarak bile Karadeniz ile kıyaslanamaz. Tabii ki coğrafi olarak yakın olsalar da, bu kültürel farkı göz ardı edemeyiz. Çankırı’da deniz yok, fındık yok, hamsi yok. Ama Çankırı’da sağlam bir ekmek var! Öyle güzel ekmekler var ki, hayatınızda yediğiniz en güzel ekmeği orada bulabilirsiniz. Yani, Çankırı’ya giderseniz, deniz yerine simit ve pekmezle tanışın!
Ve son olarak, bir şeyi daha fark ettim: Çankırı doğu Karadeniz mi sorusunun cevabını bulmuş olsak da, bu tür sorular hayatımıza renk katıyor. Hem de gülümseyerek!